10 January 2012

Il-meninġite fit-tfal


Il-meninġite hi infezzjoni tar-rita madwar il-moħħ. Mhix marda komuni, imma taf tkun serja ħafna. F'Malta kull sena naraw ftit każijiet ta' meninġite fit-tfal. Din l-infezzjoni tista’ twassal għal konsegwenzi fit-tul (bħal telf ta’ smiegħ, aċċessjonijiet u problemi fl-iżvilupp ) u tista’ wkoll tipperikola l-ħajja.

Hemm tlett mikrobi (bacteria) ewlenin li jikkaġunaw l-meninġite fit-tfal: (1) Haemophilus influenzae type b (Hib); (2) pneumococcus u (3) meningococcus. Illum għandna tilqim kontra dawn il-mikrobi.

Il-meninġite kkawżata mill-viruses mhix marda serja u m'hemmx tilqim għaliha.

IT-TILQIM

It-tilqima kontra l-Hib tingħata fiċ-Ċentru tas-Saħħa (parti mill-5-in1); it-tilqim kontra l-pneumococcus u l-forom differenti tal-meningococcus sa issa jingħataw fil-privat biss.

1. Pneumococcus
Prevenar jew Synflorix, tinbeda minn xaharejn. (Ara wkoll link).

2. Meningococcus A, C, W, Y
Nimenrix, tinbeda minn xahrejn 'il fuq, jew Menveo tingħata minn sentejn 'il fuq.

3. Meningococcus B
Bexsero, tingħata minn xahrejn 'il fuq, jew Trumenba, tingħata lit-tfal minn 10 snin 'il fuq. (Ara wkoll link).

It-tilqim kontra l-pneumococcus u l-meningococcus jista' jingħata lit-tfal u żgħażagħ li qatt ma kienu ħaduhom qabel.

IS-SINTOMI

Il-ġenituri għandhom jinformaw ruħhom dwar is-sintomi tal-meninġite u septicaemia fit-tfal.

Is-sintomi tal-meninġite jinkludu:
  • deni
  • uġigħ ta’ ras
  • ebusija fl-għonq
  • irritazzjoni mid-dawl
  • rimettar
  • konfużjoni
  • għejja u ħedla
Trabi u tfal żgħar ma jurux is-sintomi tipiċi tal-meninġite. Minbarra d-deni, it-tarbija turi imġieba mhux tas-soltu (qerda, tniegħid, ħedla, rimettar, it-tarbija ma tixrobx sewwa, eċċ).

Minbarra l-meninġite, il-meningococcus jikkawża wkoll infezzjoni fid-demm (septicaemia). Din ukoll hija marda li tista' twassal għal konseġwenzi serji u anki għall-mewt.

Is-sintomi tas-septicaemia jinkludu:
  • deni għoli u tkexkix ta’ bard
  • rimettar jew dijareja
  • ħedla kbira
  • uġigħ fil-muskoli
  • nifs mgħaġġel
  • it-truf tal-idejn u tas-saqajn kesħin
  • ġilda pallida jew blù
  • raxx skur fil-ġilda li ma jiċċarax meta jingħafas
Mhux dejjem ikun hemm raxx fil-ġilda jew is-sintomi l-oħra kollha. Jekk xi ħadd ikun marid bid-deni u taraħ li qed jiggrava, fittex l-għajnuna mill-ewwel.

FITTEX GĦAJNUNA MEDIKA URĠENTI

It-tilqim inaqqas ħafna imma ma jeliminax għal kollox ir-riskju ta’ meninġite. Anki jekk it-tfal ikunu ħadu t-tilqim kollu, il-ġenituri għandhom ifittxu għajnuna medika urġenti jekk jissuspettaw li jista' jkollhom il-meninġite jew septicaemia. Dan hu mard serju, u t-tfal jistgħu jaqilbu għall-agħar fi ftit sigħat. Il-kura bl-antibiotiċi hi l-aktar effettiva meta tinbeda kmieni kemm jista' jkun.

Mur għand it-tabib jew l-emerġenza f'dawn iċ-ċirkostanzi:
  • Deni fi trabi sa tlett xhur, anki jekk ma jkunux jidhru morda. 
  • Deni fi trabi u tfal żgħar jekk ikunu jidhru morda, ma jifilħux, mdejjqin jew jeqirdu. 
  • Tfal ta’ kull età bid-deni u xi sintomi ta’ meninġite jew sepiticaemia. (Ara hawn fuq.)
  • Raxx skur fil-ġilda (purpura). Ara l-istampa hawn taħt.
  • Jekk il-kundizzjoni tat-tarbija tmur għall-agħar avolja qabel kien diġà raha tabib.
KIF TIĊĊEKKJA R-RAXX FIL-ĠILDA
Agħfas tazza tal-ħġieġ fuqu.
Jekk ir-raxx ma jiċċarax mur mill-ewwel l-isptar.

Żewġ pariri tal-aħħar
  1. Ittawwal lit-tarbija matul il-lejl jekk hi marida, għax tista' taqleb għall-agħar fi ftit siegħat. Ħudilha t-temperatura, ara kif qed tieħu n-nifs, jekk hix qed teqred u jekk hemmx xi raxx.
  2. Ġenituri, afdaw lil qalbkom! Jekk tħossok inkwetata li hemm xi ħaġa serja u mhux tas-soltu, mur l-isptar mill-ewwel, anki jekk ikun f'nofs ta' lejl.
Updated January 2019

Disclaimer

L-informazzjoni f'dan il-blogg hi maħsuba biss bħala tagħrif ġenerali dwar is-saħħa tat-tfal, u m'għandhiex titqies bħala parir mediku. Jekk it-tifel jew it-tifla tiegħek ma jifilħux, jew jekk għandek xi mistoqsija fuq saħħithom, ħu t-tifel jew it-tifla għand it-tabib biex jagħtik parir professjonali.