Dr Joseph Mizzi

X’inhi l-hepatitis A? Il-hepatitis A (bil-Malti, l-epatite A) hija infezzjoni tal-fwied. X’jikkawża din l-infezzjoni? L-epatite A hi kkawżata minn virus (Hepatitis A virus, HAV). Kif tinxtered din il-marda? Il-virus jinxtered minn ikel jew xorb ikkontaminat bl-ippurgar ta’ persuna infettata bil-virus. Dan jista’ jiġri b’diversi modi: Tiekol ikel ippreparat minn xi ħadd li għandu l-virus u li ma ħasilx idejh sewwa wara li uża t-toilet. Tixrob ilma ikkontaminat (inkluż ice cubes). Tiekol frott tal-baħar nej (bħal shellfish) ġej minn ilma mniġġes bid-drenaġġ. Mis-sess jew jekk tkun qrib persuna li għandha l-virus (anke jekk ma jkollhiex sintomi). X’inhuma s-sintomi? Is-sintomi jibdew madwar 4 ġimgħat minn meta tieħu l-virus, u jinkludu għejja, telqa, uġigħ fil-ġogi u fil-muskoli, deni, nuqqas ta’ aptit, dardir, uġigħ ta’ żaqq, dijarea, suffejra, awrina skura, ippurgar ċar, u ħakk fil-ġilda. It-tfal jista’ ma jkollhomx sintomi. Il-marda ddum madwar xaharejn. Konsegwenzi ...

It-toilet training għandu jinbeda meta t-tifel jew it-tifla jkunu preparati u maturi biżżejjed. Jekk tibda kmieni ħafna, jew fi żmien ħażin (ngħidu aħna meta tkun ġejja tarbija oħra jew waqt li qegħdin iġġorru għal dar ġdida), il-proċess jista’ jkun aktar diffiċli u jieħu aktar fit-tul. Mhux veru li t-toilet training irid jinbeda fis-sajf. (Għas-sempliċità se nitkellem fuq ‘it-tifel’ – imma naturalment l-istess jgħodd għall-bniet). It-tifel ikun lest għall-potty training meta: Idum aktar minn sagħtejn bin-nappy xotta matul il-jum. Jinteressa ruħu meta l-mamà, il-papà jew ħutu jużaw it-toilet. Jibda jiddejjaq bil-ħarqa imxarrba jew maħmuġa. Ikun kapaċi jifhem spjegazzjonijiet sempliċi. Il-parti l-kbira tat-tfal jaqtgħu l-ħarqa matul il-jum bejn sentejn u tlieta; hemm uħud li jirnexxielhom qabel, u ftit oħrajn li jdumu aktar minn tlett snin. Il-bniet jaqtgħu l-ħarqa qabel is-subien. Preparazzjoni Ħalli t-tifel jidħol fil-kamra tal-banju miegħek, u għidlu bi kliem sempliċi x’inti ta...

Għeżież ġenituri, jekk għandkom toddler, ninkoraġġiku tieħdu deċiżjoni biex twaqqfu l-gażaża. Għaliex? 🔹 Għall-iżvilupp normali tad-diskors. 🔹 Biex is-snien u l-ħanek jikbru sew. 🔹 Jgħin fil-prevenzjoni ta’ infezzjonijiet fil-widnejn. 🔹 Inaqqas l-irritazzjoni madwar il-ħalq. 🔹 Biex ma jibqax jiddependi fuqha għall-wens. Kif twaqqfuha? 1️⃣ Ipprepara minn qabel. Żomm il-gażaża għall-ħin tal-irqad biss. Kellem lit-tifel jew tifla, u għidilhom li t-tfal il-kbar ma jiħdux gażaża. Matul il-ġurnata offri xi tgħanniqa, storja, logħob, teddy jew toy ieħor minflok il-gażaża. Kun konsistenti. 2️⃣ Agħżlu ġurnata u minn dakinhar waqqfuha għal kollox. Armi kull gażaża li għandkom. L-ewwel ftit jiem jistgħu jkunu diffiċli, iżda bi ftit paċenzja u inkoraġġiment, it-tfal jadattaw malajr. ✅ Prosit! Pass ieħor ’il quddiem fl-iżvilupp ta’ wliedkom!

Nużaw żewġ mediċini ewlenin, paracetamol u ibuprofen, biex nikkontrollaw l-uġigħ u d-deni fit-tfal. L-informazzjoni f'dan l-artiklu hi maħsuba għall-ġenituri biex jiffamiljarizzaw ruħhom mal-uża tajjeb u safe tagħhom. Regoli ġenerali Uża s-siringa jew il-kuċċarina li tiġi mal-mediċina biex tkejjel il-mistura b’mod preċiż. Taqbiżx id-doża rakkomandata; tagħtihiex aktar ta’ spiss milli suppost. Agħti paracetamol jew ibuprofen jekk huwa verament bżonnjuż. Id-deni huwa r-rispons normali tal-ġisem għall-infezzjoni u għalhekk m’hemmx għalfejn tagħti mediċina sempliċiment biex tniżżel id-deni. Tagħtix paracetamol qabel it-tilqim. Il-paracetamol huwa ġeneralment l-ewwel għażla għat-tfal. Uża paracetamol jew ibuprofen weħidhom, mhux it-tnejn flimkien. Kultant it-tabib jagħtik parir biex talterna bejniethom, jiġifieri li taqleb minn wieħed għall-ieħor, skont skeda partikolari. Il-mediċina tista’ tingħata bħala mistura jew suppożitorji . M’hemmx għażla bejniethom, ħlief għall-prefernza tal-ġ...

Eczema is a common chronic skin condition that causes inflammation, redness, dryness and intense itching. Children with eczema are often uncomfortable and irritable, particularly at night, because their skin becomes very dry and itchy. Although the exact cause of eczema is unknown, we know that it is more common in children with a family history of allergic conditions such as eczema, hay fever or asthma. Eczema may begin during the first few months of life and affects approximately one in five children under the age of three. In most cases, the diagnosis is made simply by examining the child. Special tests are usually unnecessary unless there is a suspicion of a food allergy. Eczema can affect the face, the folds behind the knees, the front of the elbows, the hands, and many other parts of the body. The condition typically follows a fluctuating course. There are periods when the skin becomes inflamed and itchy (flare-up), followed by periods when it settles down (remission). These flar...

Iż-żmien sabiħ tas-sajf iġib miegħu problemi u perikli għat-tfal, speċjalment ix-xemx u l-baħar. Dawn huma ftit ħsibijiet kif nipproteġu 'l uliedna. L-Għawm Sfortunatament f’Malta seħħew diversi inċidenti fejn għerqu tfal fil-baħar u fil-pools. Għandna noqgħodu attenti biex nevitaw traċedji bħal dawn. Meta jkunu ħdejn il-baħar jew pool jew qed jgħumu, it-tfal għandhom ikunu taħt superviżjoni kontinwa tal-ġenituri jew ta’ xi ħadd adult responsabbli. Iridu jkunu taħt għajnejk u fil-qrib biżżejjed biex f’każ ta’ diffikultà tkun tista’ tgħinhom fil-pront. Libbishom trainers sakemm għadhom ma jafux jgħumu sew. Tgħallem kif tagħti l-ewwel għajnuna (CPR). F’Malta jsiru korsijiet qosra ta’ First Aid. Jekk tingħata fil-ħin, l-ewwel għajnuna tista’ tagħmel differenza bejn ħajja u mewt. Għallem lit-tfal jgħumu minn kmieni. Għallem tfal akbar biex ma jaqbżux għal rashom jekk ma jafux kemm hu fond il-baħar (kien hemm tfal li kissru x-xewka ta’ daharhom, baqgħu paralizzati jew mietu għax ħa...

Fil-baħar madwar il-gżejjer Maltin insibu diversi tipi ta' bram. L-iswaba (tentacles) tal-brama huma miksija b’ċelloli jniggżu (nematocytes jew sting-cells). Meta jmissu mal-ġilda, dawn iċ-ċelloli jitfgħu valenu li jikkawża tinġiż, uġigħ, ħmura u nefħa. Naturalment wieħed m’għandux jinżel jgħum jekk ikun hemm il-bram. Madankollu, avolja ma jkunx jidher li hemm il-bram xorta waħda jista' jmissek ix-xorti li tingidem! L-ewwel għajnuna Laħlaħ il-ġerħa bl-ilma baħar (mhux bl-ilma tal-vit); tħokkx il-ġilda biex ma żżidx l-infjammazzjoni.  Jekk ikunu jidhru xi biċċiet, neħħihom b’pinzetta. Jekk l-uġigħ ikun qawwi, tista' tapplika ilma sħun (sa 45°C) għal 20 minuta jew sakemm l-uġigħ jonqos. L-ilma jrid ikun sħun ħafna iżda li tissaportih — attent minn xi samta! Is-sħana tnaqqas l-effett tal-velenu u tnaqqas l-uġigħ. Agħti paracetamol jew ibuprofen jekk l-uġigħ jippersisti. Tista' tapplika hydrocortisone cream jekk ikun hemm il-ħakk, nefħa jew ħmura. Tużax ħall, baking soda ...