31 May 2012

L-Iskarlatina

L-iskarlatina (‘scarlet fever’) hi infezzjoni kkaġunata mill-mikrobu Streptococcus u tolqot l-aktar lit-tfal fl-età tal-iskola. Tissejjaħ hekk minħabba r-raxx ħamrani li joħroġ fuq il-ġilda.

Fil-qedem l-iskarlatina kienet meqjusa marda serja għax xi drabi kient twassal għall-komplikazzjonijiet fil-qalb u l-kliewi. Illum m’għandniex għalfejn ninkwetaw għax l-infezzjoni titfejjaq faċilment b’kors antibiotiċi. Kull sena jkun hawn xi każijiet ta’ skarlatina f’Malta, imma jiġu snin li jkun hawn aktar mis-soltu.

Is-Sintomi

Dawn huma s-sintomi tal-iskarlatina:
  1. Deni u tkexkix ta’ bard
  2. Il-griżmejn u ilsien iffjammati
  3. Il-glandoli ta’ l-għonq minfuħin
  4. Raxx aħrax fil-ġilda, ħmura fuq il-wardiet tal-wiċċ u bjuda madwar il-ħalq.
Id-deni u l-ġriżmejn ħomor huma l-ewwel sintomi. Jista’ jkun hemm ukoll uġigħ ta’ ras u rimettar. L-għada li jitla’ id-deni jitfaċċa r-raxx fuq l-għonq u s-sider, li mbagħad jinfirex lejn id-dirgħajn u l-bqija tal-ġisem. Ir-raxx idum madwar ġimgħa, u tista’ titqaxxar il-ġilda speċjalment tas-swaba.

Kif Tittieħed

Il-mikrobu jinxtered fil-bżieq bis-sola, għatis u bl-idejn, fil-familja u fl-iskejjel. Il-marda tibda xi jumejn jew tlieta wara. Il-pazjent ma jibqax infettiv wara ġurnata li jkun beda l-antibijotiku.
Bħala privenzzjoni, it-tfal għandhom jiġu mgħallmin jaħslu idejhom bis-sapun, speċjalment qabel l-ikel, u ma jużawx tazzi u magħref ta’ tfal oħra.

Il-Kura

Kellem it-tabib f’każ ta’ ġriżmejn u deni għoli, speċjalment jekk id-deni ma jinżilx f’jumejn. It-tabib jasal għall-dianjosi fuq l-eżami kliniku, u test sempliċi ta’ ‘throat swab’.

Huwa importanti li tagħti l-kors sħiħ tal-antibijotiku (għaxart ijiem) avolja t-tifel jew tifla jgħaddilha qabel. Tista’ ittaffi l-uġiegħ u d-deni bil-mistura tal-paracetamol jew ibuprofen. Waqt li jkunu għadhom morda t-tfal għandhom jistrieħu imma mhux bil-fors fis-sodda. Agħti soppa, milkshakes u jogurt minħabba l-uġiegħ fil-griżmejn. It-tifel jew tifla tista’ tmur  lura l-iskola wara hamest ijiem jekk tkun tħossa tajba.