18 July 2012

It-Tilqima Kontra l-Pneumococcus


Il-Mikrobu 

Il-pneumococcus huwa mikrobu li jista’ jikkaġuna mard serju bħal infezzjoni fil-pulmun (pneumonia), infezzjoni fil-widnejn, avvelinament tad-demm (septicaemia) u meninġite. Il-meninġite tista’ twassal għal telf ta’ smigħ, aċċessjonijiet, problemi fl-iżvilupp u saħansitra l-mewt. Tfal taħt is-sentejn huma l-aktar suġġetti għall-mard serju minn dan il-mikrobu.

It-Tilqima

It-tilqima (Prevenar-13 jew Synflorix) tipproteġi kontra il-mard ikkaġunati mill-aktar forom komuni tan-pneumococcus fiż-żgħar. Wieħed irid iżomm quddiem għajnejh li hemm mikrobi oħra (bħal meningococcus) li jistgħu ukoll jikkaġunaw il-meninġite u infezzjoni fid-demm. Għalhekk il-ġenituri dejjem għandhom jibqgħu viġilanti u jikkonsultaw mat-tabib f’każ li uliedhom ikollhom id-deni u ma jkunux jifilħu. It-tilqima tnaqqas ukoll ir-riskju ta’ infezzjoni fil-widnejn, imma niftakru li anke f’dan il-każ hemm diversi mikrobi oħra li jistgħu jagħtu din it-tip ta’ infezzjoni.

Meta Tingħata

Il-kors ta’ tilqim l-aħjar jingħata fl-ewwel sena, fi tlett darbiet, u jista’ jinbeda minn xahrejn. Jekk tingħata fit-tieni sena, ikun hemm bżonn żewġ titqibiet; u jekk tingħata minn sentejn ‘l quddiem, tingħata titqiba waħda. Ta min jiftakar li l-akbar riskju minn dan il-mikrobu huwa fl-ewwel sentejn u għalhekk aktar ma tingħata kmieni aħjar.

It-tilqima m’għandiex tingħata jekk it-tifel ikun marid bid-deni.

Side Effects

Xi tfal ikollhom ħmura, nefħa u xi uġiegħ fejn tingħata t-titqiba. Jista’ jitla’ d-deni (is-soltu sa 101°F/38.3°C imma kultant aktar ogħli). Xi tfal ikunu ftit imqanżħin, imħeddla jew jonqsilhom l-aptit għal ġurnata jew tnejn. Osserva lit-tifel għal 24 siegħa wara t-tilqima, u iċċekkja t-temperatura jekk tħossu jaħraq. Agħti paracetamol biex tikkontrolla d-deni jew uġigħ; jekk ikun hemm bżonn tista’ tirrepeti d-doża bejn erba’ sa sitt sigħat wara. Jekk ma jkunx hemm deni jew sintomi oħra, tagħtix mediċina għalxejn. Fil-każ rari ta’ allerġija, kellem lit-tabib jew ħu t-tarbija l-emerġenza.