25 March 2013

Solgħa fit-tul

Ħafna ġenituri jistennew li meta t-tfal jaqbadhom riħ, is-solgħa tgħaddilhom fi ftit jiem. Fil-fatt huwa NORMALI li s-solgħa ddum sa ġimgħatejn u anke tlett ġimgħat qabel tieqaf għal kollox. Dan huwa l-aktar kawża komuni għaliex it-tfal żgħar jibqgħu jisgħolu fit-tul.

Jista' jkun hemm raġunijiet oħra:

1. Tfal żgħar li għadhom jibdew in-nursery, kinder u fl-ewwel snin tal-primarja, jimirdu ta' spiss. Bilkemm ikun għadu għaddielhom u jerġgħu jimirdu. Dan huwa normali. B'hekk ikunu qed jibnu l-immunity biex fil-futur ma jimirdux daqshekk ta' spiss.

2. Possibilità oħra hi l-allerġija - li tista' tieħu żewġ forom - hayfever (sintomi l-aktar fl-imniffsejn) jew ażżma (sintomi ġejjin mill-pulmun). It-tabib jistaqsi diversi mistoqsijiet biex jasal għall-dijanjosi, u jkun jista' jagħti l-kura apposta - antihistamines (bħaz-zyrtec, xyzal jew neoclarityn) jew spray tal-isteroids fl-imniffsejn (fit-tfal akbar) għall-hayfever, u spray tal-isteroids (bħal Aircort) jew Singulair għall-ażżma. (Ta' min insemmi li ħafna tfal żgħar li jkollhom sintomi tal-ażżma joħorġu minnha fi ftit snin u għalhekk m'għandniex inqisuha bħala ażżma).

3. Is-solgħa fit-tul taf tkun l-effett ta' xi bronkite jew solgħa konvulsiva. Il-passaġġi tal-arja jibqgħu sensittivi u s-solgħa taf iddum diversi ġimgħat. Din il-problema mhix komuni llum peress li t-tfal huma mlaqqmin (bil-5-in-1) kontra s-solgħa konvulsiva.

4. Raġuni komuni ħafna tas-solgħa fit-tul huma is-sigaretti u r-riħa tagħhom fl-ambjent. Iridu jew ma jridux, it-tfal ipejpu mal-ġenituri tagħhom. Anke jekk il-ġenituri jpejpu barra, xorta waħda jkunu qed jesponu lil uliedhom għat-tossiċi li fihom is-sigaretti. Wara li tpejjep sigarett wieħed iddum 3 SIEGĦAT toħroġ il-kimiċi valenuzi minn ħalqek. Naprezza li huwa diffiċli li taqta l-vizzju, imma għall-imħabba tal-ulied il-ġenituri kapaċi jagħmlu sagrifiċċji kbar.

5. Jekk is-solgħa bid-deni jdumu aktar minn tlett ijiem kellem lit-tabib. Għandu mnejn jordna chest x-ray għax il-kawża tista' tkun pneumonia (chest infection).

6. Jekk it-tfal jixirqu f'xi ikel (bħal karawett) jew oġġetti żgħar, l-oġġett jista' jidħol fil-bronki u jikkawża solgħa qawwija dak il-ħin. Jekk jibqa' ma jitneħħiehx (permezz ta' bronchoscopy), is-solgħa tibqa' fil-ġimgħat ta' wara.

It-tabib jigwidak x'inhi l-aħjar kura (jekk wara kollox ikun hemm bżonn kura). Il-cough suppresants (li jwaqqfu s-solgħa) RARI ħafna jintużaw fit-tfal u jekk xejn għal ftit jiem biss għal solgħa xotta. Is-solgħa huwa l-mezz li l-ġisem jeħles mill-katarru li jkun qed jinġabar fil-pajpijiet tan-nifs.