4 February 2013

Id-deni fit-tarbija


Jekk tħoss lit-tarbija taħraq jew tkun tidher ma tiflaħx, iċċekkja t-temperatura biex tara jekk għandiex id-deni. Ma tistax tiddeċiedi jekk għandiex deni jew le billi sempliċiment tħossha b’idejk.

Waqt li jkun tiela d-deni, it-tarbija tħoss il-bard, ikollha tkexkix tal-bard, u tkun tinħass kiesħa speċjalment fit-truf ta’ l-idejn u s-saqajn. Meta jitla’ id-deni, it-tarbija tkun tinħass taħraq.

Kellem lit-tabib meta t-tarbija jkollha d-deni speċjalment fl-ewwel tlett xhur. Tistenniex it-tabib jiktiblek antibijotiku kull meta t-tarbija jkollha d-deni għax ħafna drabi ma jkunx hemm bżonn.

It-Termometru

Uża termometru digitali li jaqra it-temperatura fi ftit ħin. Xi ġenituri jippreferu t-termometru tal-widna għax jaqra t-temperatura malajr.

Il-ħġieġa tal-merkurju m’għandiex tintuża. It-termometri f'forma ta' strippa li jaqraw it-temperatura minn fuq il-moħħ m'għandhomx jintużaw. Dawn jaqraw it-temperatura tal-ġilda u mhux it-temperatura tal-ġisem.

Kif Tieħu t-Temperatura

Ħu t-temperatura minn taħt id-drigħ (mhux fil-patata jew fil-ħalq). Żomm sod it-termometru dirett mal-ġilda fl-'armpit', waqt li żżomm id-drigħ mal-ġemb (kif jisher fl-istampa). Stenna sakemm tisma’ l-ħoss. Aqra’ t-temperatura kif tiġi mingħajr ma żżid jew tnaqqas xejn. It-tarbija jkollha id-deni jekk it-temperatura tkun aktar minn 37.5°C jew 99.5°F.

Kif Tikkontrolla d-Deni

Jekk it-tarbija jkollha d-deni agħtija paracetamol (mistura jew suppożitorju). Iċċekkja d-doża sew skond l-età jew il-piż. Jekk ikun hemm bżonn tirrepeti d-doża bejn 4 u 6 sigħat, sa erba’ darbiet f’24 siegħa.

Libbisha komda. Tużax biċċa niedja, ilma, silġ jew banju biex tniżżel id-deni.

Aċċessjoni tad-Deni

F’każ ta’ aċċessjoni tad-deni, żomm il-kalma. Waqt aċċessjoni, it-tarbija tintilef minn sensiha, u tagħti b’idejha u riġlejha. L-aċċessjoni ddum bejn 5 -10 minuti. Dawn l-aċċessjonijiet, għalkemm jidhru tal-biża', m’humiex ta’ periklu. Waqt l-aċċessjoni ara li t-tarbija ma taqax jew taħbat ma xi ħaġa iebsa. Tipprovax twaqqaf l-aċċessjoni b’idejk u tpoġġi xejn f’ħalq it-tarbija. Wara li l-aċċessjoni tgħaddi, kellem lit-tabib biex jeżamina t-tarbija u jara minn fejn ġej id-deni.

Jekk l-aċċessjoni ddum aktar minn 10 minuti, ċempel 112 u staqsi għall-ambulanza. Tieħux it-tifel l-isptar fil-karozza privata.

Meta Għandek Tkellem lit-Tabib
  • Deni f’tarbija mit-twelid sakemm ikollha tlett xhur anke jekk it-tarbija tkun tidher tajba.
  • Deni f’tarbija taħt is-sena jekk tkun tidher ma tiflaħx.
  • Deni li jippersisti aktar minn 24 siegħa fit-tfal kollha.
  • Jekk it-tarbija turi dawn is-sintomi: nifs mgħaġġel jew batut, biki kontinwu, telqa jew ħedla kbira, raxx bħal tbenġil (li ma jiċċarax meta tagħfas tazza tal-ħġieġ fuqu), aċċessjoni u rimettar jew dijareja frekwenti.
  • Kellem lit-tabib ukoll jekk tibqa’ tħossok inkwetata jew jekk it-tarbija taqleb għall-agħar avolja jkun diġa’ invistaha t-tabib.
Updated 11.03.2016.