Low GI Carbs and Healthy Fats

Not all carbs are created equal.
Nor are all fats of the same nutritional value.
To be sure if eaten in excess all carbs and fats/oils are fattening.
But given that they are taken in moderate amounts, it is better to eat low GI foods, and to choose oils rather than fats of animal origin.
Why? Low GI foods are absorbed more slowly and do not cause a marked spike in the blood glucose level and insulin level.
Oils, especially  olive oil, actually improve the blood cholesterol numbers, whereas fats (and especially the artificial trans-fats) increase the risk of cardiovascular disease.

Some random practical hints:

• All Bran (low GI) instead of Bran Flakes or other cereals. Or at least add a tablespoon of All Bran to  your favourite breakfast cereal.
• Cook pasta 'al dente' (lower GI than well cooked pasta).
• Eat fish, eg salmon, twice weekly (good source of essential fatty acids).
• Drink a glass of wine about twice weekly (increase HDL).
• Use barley (low GI) instead of rice.
• Buy olive oil in small, dark bottles, close tightly. Most oils in the maket labelled 'extra-virgin' are anything but!
• Use olive oil (1 spoon) with your salad portion, instead of mayo.
• Grill or bake instead of frying ... to reduce total fat.
• Serve potatoes twice weekly only (potatoes are high GI food).
• Eat whole fruit rather than juices (to get fibre).
• Drink cold sparkling or still water, with lemon, instead of carbonated sweetened drinks (including 'diet' drinks).
• If nutrition label includes coconut or palm oil or unspecified 'vegetable oil' - leave on shelf. These plant oils are high in saturated fats.
• Do not buy products containing trans fats or partially hydrogenated oils. These are the worst  kind of fats on the planet. You don't want them to get to your arteries.

Vaganza bit-Tfal

Tilqim Speċjali

Jekk se ssifru barra mill-Ewropa tal-Punent jista’ jkollkom bżonn tilqim speċjali (bħal typhoid, hepatitis u yellow fever) jew mediċina għall-privenzzjoni tal-malarja. Aħseb minn xhur qabel u saqsi fiċ-Ċentru tas-Saħħa tal-Furjana (21243314).

It-Titjira

Għal madwar għoxrin minuta mit-tluq u għoxrin minuta qabel l-inżul tal-ajruplan, it-tfal jistgħu iħossu uġigħ fil-widnejn minħabba bidla fil-pressjoni tal-arja. Redda’ lit-tarbija, agħtiha tixrob jew gażaża. Tfal akbar jistgħu isoffu ħelwa jew jomgħodu chewing gum. Ikkonsidra li tagħti paracetamol/ibuprofen qabel it-tluq. Jekk it-tifel ikun fgat jew bil-flissjoni, qattar decongestant (otrivine, utabon, balkis jew xylo-pos) f’imnifsejh xi siegħa qabel it-tluq. Għat-toddlers, ħudu magħkom xi toy favorit jew crayons biex ikollhom x’jagħmlu matul it-titjira u ma jiddejqux.

Travel Sickness

Waqt vjaġġi fit-tul bil-karozza, bus, vapur, katamaran jew tren it-tfal jistgħu iħossuhom mdardra jew storduti, u jistgħu jirremmettu. Ara li t-tfal ipoġġu fid-direzzjoni tas-sewqan (mhux iħarsu lura), iftaħ it-tieqa biex tgħaddi l-arja friska, xarrab wiċċhom, agħtihom snack (cracker), u għid lit-tfal kbar iħarsu l-barra mit-tieqa. Qis li jkollok borża (vomit bag) għal-lest. Tista’ tuża Kwells (minn 10 snin) u Kwells Kids (minn 4 snin), nofs siegħa qabel it-tluq. Dawn il-pilloli jinħallu fil-ħalq.

Dijarea u Remettar

M’hemmx bżonn mediċini għar-remettar jew dijarea. Lit-tarbija kompli agħtiha tixrob il-ħalib tas-soltu (formula jew ħalib ta’ l-omm). Tfal akbar jistgħu jixorbu ilma jew Dioralyte (mħallat ma’ tazza ilma = 7 ounces = 200 mls), jew sports drink (bħal Getorade) mħallat nofs b’nofs bl-ilma. L-aħjar jixorbu f’ammonti żgħar u ta’ spiss, u jekk jista’ jkun kiesaħ mill-friġġ. Jekk ikollhom aptit, jistgħu jieklu tuffieħ, banana, crackers, jogurt, patata u brodu tat-tiġieġa. Agħti paracetamol għad-deni. Jekk ir-remettar jippersisti fit-tul jew ikollu kulur ħadrani, jew l-ilsien jixxotta, it-tifel jintelaq u ma jgħaddix pipí għal aktar minn 12-il siegħa, kellem tabib jew mur l-isptar.

Bħala prevenzjoni, ixorbu ilma tal-flixkun biss, u użawh ukoll għall-ħasil tas-snien. Evitaw ikel mill-bejjiegħa tat-triq. Qabel l-ikel aħslu idejkom bis-sapun, wipe jew alcohol gel.

Mediċini

• Paracetamol (Arfen, Remedol jew Calpol) u Ibuprofen (Nurofen) għad-deni jew uġigħ.
• Termometru digitali, pinzetta u plasters.
• Utabon jew Xylo-Pos (jintuża jekk it-tfal ikunu fgati, speċjalment qabel it-titjira).
• 1% Hydorcortisone Cream għal xi ġidma ta’ nemusa jew raxx.
• Mediċini oħra (e.ż. l-inhalers ta’ l-ażma u l-ispacer; mistura tal-allerġija; eċċ).
• Dioralyte sachets.
• Sunblock (SPF 50) u insect repellant.

Il-Vjaġġ it-Tajjeb

Mal-passaport, ħudu magħkom travel insurance, u l-European Health Insurance Card - li tista’ tapplika għalija online https://ehealth.gov.mt/

Għidu lit-tfal x’għandhom jagħmlu jekk jintilfu, u agħtuhom karta miktuba fil-but bin-numru tal-mobile tal-ġenituri (jibda bil-code ta’ Malta 00356), u l-isem u t-telefon tal-lukanda.

L-aħħar ħaġa … titilqux it-tfal minn taħt għajnejkom, iddevertu u l-vjaġġ it-tajjeb!

 

 

Dealing with Exam Anxiety

It is normal to experience anxiety before exams, and it is actually useful. Tension makes you more alert, improves your ability to study and your performance during exams. Too much anxiety, however, is detrimental since it results in excessive fear, memory blocks, lower reading comprehension, poor attention and physical symptoms like rapid heartbeat, shortness of breath and sweating.

Tips to Reduce Anxiety

• Study throughout the year.
• Organize notes and timetable well. Accept the fact that you cannot give equal importance to every subject/topic, and you may not have the time to revise some topics at all.
• Tailor your study to the exam format, and work out past papers if available.
• Do not worry about things you can’t control, and remind yourself of the futility of fretting.
• Sleep well - do not stay up too late or get up too early to study, and don’t feel guilty that your sleeping and relaxing. That’s part of your exam preparation too.
• Do not take excessive amounts of coffee, tea and cola intake.
• Take breaks – spend time with family, friends, do some exercise, go out in the sun, take a walk, a shower, and eat healthy food.

Before the Exam

• Don’t stay awake late the night before the exam; simply revise the main themes, but don’t try to cover everything! Your psychological state on the day of the exam is what really matters.
• Double-check the exam time-table and place of examination, and allow enough time for travel (and traffic jams) to be punctual for the exam.
• Dress in smart and comfortable clothes.
• Do not aim for perfection – aim at doing your best. Be confident. Your examiners really want your success, and if you have done your fair amount of work throughout the year, you stand an excellent chance of success.
• Personally, I used to commit myself, the exam and the results to God in prayer; I used to keep a card with a Bible verse to read over and over again, “Cast all your anxiety on him because he cares for you” (1 Peter 5:7).

Il-Piż Żejjed fit-Tfal (2)

X'JIKKAWZA L-OBEŻITA' FIT-TFAL

1. Għażla Ħażina ta’ Ikel:

(a) wisq ikel xaħmi bħal fast foods, qali, butir, ċikkulata, crisps, ġelati u pastizzi
(b) wisq patata u ‘refined grains’ bħall-ħobż abjad u dqiq abjad
(ċ) wisq ikel ħelu bħal pasti u kejkijiet, u soft drinks (flixkun luminata fih 10 kuċċarini żokkor)
(d) ftit ħaxix, frott u ċereali integrali.

2. Ikel Żejjed - L-ikel żejjed jiġi minn porzjonijiet kbar, tnaqqir, u drawwiet ħżiena tal-ikel bħal meta t-tfal jaqbżu l-kolazzjon.

3. Nuqqas ta’ Attività Fiżika - ħafna tfal Maltin iqattgħu l-ġurnata bilqiegħda fuq il-bank tal-iskola u bilqiegħda jagħmlu l-homework, quddiem it-TV u l-kompjuter u jilgħabu bil-video game, waqt li ftit li xejn jgħaddu ħin jiġru, jaqbżu, jilagħbu jew jieħdu sehem f’xi sport.

4. Ambjent fil-Familja - It-tfal li għandhom il-ġenituri ħoxnin għandhom tendenza li jkunu ħoxnin bħalhom. Dan ma jiġrix biss minħabba l-ġenetika, imma aktar importanti, minħabba l-ambjent li jgħixu fih u d-drawwiet tal-familja.

5. Fatturi Psikoloġiċi - Xi tfal jieklu żżejjed minħabba stress jew għax m’għandhomx xejn interessanti x’jagħmlu.

6. Problemi Mediċi - Il-kawżi mediċi għall-obiżita huma rari ħafna: (a) ġenetika, bħal Prader-Willi Syndrome; (b) ormonali, bħal Cushing’s Syndrome u hypothyroidism; (ċ) mediċinali, bħal steroids.

Il-Piż Żejjed fit-Tfal (1)

Inħossni frustrat u inkwetat fuq il-problema tal-obesita’ f’Malta, speċjalment fost it-tfal. Studju ricenti minn Dr Victoria Farrugia Sant’Angelo u Prof Victor Grech juri figuri allarmanti.

Mit-tfal li twieldu f’2001, fis-sena 2007 (meta kellhom 6 snin) 36% kellhom piż żejjed (overweight jew obese); l-istess grupp, fis-sena 2010 (meta kellhom 9 snin), ir-rata telgħet għal 44%. Is-subien agħar mill-bniet, bi 48% - kważi NOFS is-subien ta’ 9 snin huma ħoxnin!

L-istess studju juri li l-problema tal-obeżita’ hi l-akbar f’Għawdex u fit-tfal li jattendu skola pubblika (meta mqabblin ma dawk li jattendu fi skola privata).

Kemm tfal qed ibgħatu emozzjonalment u psikoloġikament minħabba l-ħxuna! X’qed jiġri fis-soċjeta’ tagħna? X’qed isir biex nilqgħu għal din l-epidemija? Il-konsegwenzi għall-futur se jkunu diżastrużi - kemm mill-aspett ekonomiku, biex ma nghidu xejn fuq it-tbatija mill-mard u l-mewt qabel iz-zmien.

Il-Meningite fit-Tfal

Il-meningite hi infezzjoni rari, imma serja, peress li tista’ twassal għal konsegwenzi fit-tul (bħal telf ta’ smigħ) u tista’ wkoll tipperikola l-ħajja.

Illum hawn tilqim kontra ħafna forom tal-meningite, imma mhux kollha, u għalhekk għadna naraw ftit każijiet fit-tfal kull sena. Il-ġenituri għandhom jfittxu għajnuna medika mill-ewwel biex il-kura tinbeda kemm jista’ jkun malajr.

It-Tilqim

Il-meningite tista’ tkun ikkawżata minn virusus u bacteria. Il-meningite kkawżata mill-virusus mhix serja u m’hawnx tilqim għaliha. Il-meningite kkawżata mill-bacteria taf tkun marda serja. Hemm tlett mikrobi li jagħtu l-meningite fit-tfal:

1. Hib
2. Pneumococcus
3. Meningococcus

It-tilqima kontra l-Hib tingħata lit-tfal kollha bħala parti mill-five-in-one fi tlett darbiet meta jkunu għadhom trabi, u booster fit-tieni sena. Din il-forma tal-meningite kienet komuni fil-passat, illum saret rari ħafna minħabba t-tilqim.

It-tilqima kontra l-pneumococcus, li minbarra l-meningite jikkawża wkoll pneumonia u infezzjoni fil-widna, għandha tingħata fl-ewwel sena tal-ħajja, imma tista’ tingħata sa ħames snin fit-tfal li qatt ma kienu ħaduha qabel. Din it-tilqima – Prevenar jew Synflorix – għalissa tingħata fil-privat biss.

Hemm diversi tipi ta’ meningococcus, l-aktar importanti f’Malta huma l-meningococcus B u C. It-tilqima kontra l-meningococcus C – Meningitec – tingħata fil-privat, f’darba, minn sena ‘l quddiem, anke fi tfal akbar u żagħżagħ. Għall-B għalissa m’hawnx tilqima.

Fittex l-Għajnuna Medika

Is-sintomi tal-meningite jinkludi deni, uġigħ ta’ ras, għebusija fl-għonq, rimettar u ħeddla. Il-pazjent jiddejjaq mid-dawl. Trabi u tfal żgħar ma jurux dawn is-sintomi, ħlief li jkollhom id-deni, jeqirdu, ikunu mdejjqa u ma jixorbux sew. Iċċekkja d-deni b’termometru diġitali fl-armpit – temperatura ‘il fuq minn 37.2C jew 99F tfisser deni.

F’dawn iċ-ċirkostanzi, il-ġenituri għandhom jfittxu għajnuna medika mingħajr dewmien:

1. Deni fi trabi sa tlett xhur, anke jekk ma jkunux jidhru morda.
2. Deni fi trabi akbar jekk ikunu jidhru ma jifilħux.
3. Tfal ta’ kull eta’ bid-deni u xi sintomi ta’ meningite jew raxx lil ma jiċċarax meta tagħfsu.
4. Jekk il-kundizzjoni tat-tifel tmur għall-agħar avolja qabel kien diġa rah tabib.

L-Għaqda bejn l-Insara

Il-kalċi tal-barka li aħna nbierku, mhux il-għaqda fid-demm ta’ Kristu? U l-ħobż li niksru, mhux il-għaqda fil-ġisem ta’ Kristu? 1 Korintin 10:16.

L-Ikla tal-Mulej, bħal djament prezzjuż, tista’ tħares lejha minn aspetti differenti, u tħares minn fejn tħares, din l-ordinanza hi sabiħa u brillanti.

Wieħed minn dawn l-aspetti huwa l-unita’ bejnietna l-Insara. Il-frott tad-dielja juri l-għaqda tagħna lkoll fid-demm ta’ Kristu – aħna lkoll mifdija u dnubietna maħfura bl-istess mod, bid-demm li xerred għalina. Dan hu li jgħaqqadna flimkien.

Hekk ukoll il-ħobż huwa l-għaqda tagħna fil-ġisem ta’ Kristu. Aħna magħġunin flimkien. Il-fatt li se naqsmu u nieklu minn ħobża waħda turi li aħna familja waħda, bħal donnu inġarna mal-mejda għall-ikel.

Bħal fi tfuliti, niftakar dak iż-żmien sabiħ meta jiena u ħuti konna ninġabru flimkien mal-Pa u l-Ma, madwar il-mejda tal-ikel. Jekk xi ħadd ma kienx ikun preżenti, konna nħossu n-nuqqas tiegħu.

B’ħasra ninnotaw li l-Insara mhux dejjem ġabu ruħhom flimkien f’għaqda u f’unita’. L-istess Ikla tal-Mulej kienet l-okkazzjoni ta’ firda bejn l-Insara matul l-istorja tal-knisja, u sal-lum, minħabba t-tifsiriet differenti li ngħatat. Ironinkament is-sinjal tal-unita’ ġab fost l-Insara firda u ġlied.

Ħalli ma ntennux l-istess żball. Jekk nieħdu sehem mill-ħobż u l-inbid fl-Ikla tal-Mulej, ma nistgħux ninsew l-unità spiritwali mal-Insara kollha madwar id-dinja, minkejja l-ismijiet u tradizzjonijiet differenti, għax huma lkoll mifdija bid-demm ta’ Kristu. Ħalli s-sehem tagħna fil-ħobż u l-inbid iġedded l-impenn tagħna lejn xulxin għall-għaqda, rispett, paċenzja u mħabba fraterna.