8 April 2017

Inwegħdek li nibqa' nħobbok

Iż-żwieġ hu għotja mill-isbaħ t'Alla lill-bniedem. Iż-żwieġ waqqfu Alla sa mill-bidu tal-ħolqien (Ġenesi 2:18-25); huwa Alla li jgħaqqad il-koppja flimkien (Mark 10:9).

Ladarba mhux invenzzjoni umana, aħna messna nfittxu li nifhmu u nwettqu ż-żwieġ skont it-tagħlim tal-Kelma t’Alla, u mhux fuq l-opinjoni u l-ideat tagħna jew tas-soċjetà madwarna.

Il-patt taż-żwieġ hu mahsub biex ir-raġel u l-mara jsibu l-milja tagħhom f’xulxin f’relazzjoni ta’ mħabba. Dwar ir-ragel, Alla qal li mhux sew li jkun wahdu. Ir-raġel isib il-milja fil-mara, u l-mara fir-raġel.

Ir-rabta bejn ir-raġel u l-mara hi hekk intima li l-Iskrittura tiddiskriviha hekk: “ir-raġel iħalli lil missieru u lil ommu u jingħaqad ma’ martu; u isiru laham wieħed” (Ġenesi 2:24). L-għaqda taż-żwieġ hi aktar qrib mir-rabta tad-demm bejn l-ulied u l-ġenituri. Ir-raġel ‘jingħaqad’ jew ‘jinkolla’ ma’ martu; it-tnejn isiru laħam ‘wieħed’.

Għaliex mela ħafna żwiġijiet, anke bejn l-Insara, qed ifallu? Iż-żwieġ qiegħed fi kriżi għax qed naħsdu dak li qed niżirgħu. Aħseb fuq koppja li:
  • ma jagħrfux il-qdusija taż-żwieġ
  • ma jitolbux flimkien
  • m’humiex ubbidjenti għall-Kelma t’Alla
  • ma jagħtux iż-żwieġ il-prijorità fuq kull relazzjoni oħra (inkluż it-tfal u l-familjari tagħhom), il-karriera u passatemp.
  • ma tgħallmux jitkellmu flimkien, jidħku u jibku flimkien, jieħdu paċenzja b'xulxin u jaħfru lil xulxin.
  • jfittxu l-interessi personal qabel l-interess ta' xulxin
... f’kelma waħda, aħseb fuq koppja li barrew ‘l Alla mill-familja tagħhom. Dawn m’għandhom xejn x’iżommhom magħqudin flimkien. Dar mibnija fuq ir-ramel tiġġarraf.

Mill-banda l-oħra, jekk jafdaw f’Alla u jfittxu l-għajnuna tiegħu, il-miżżewġin isibu lill-Mulej fosthom bil-barka, il-ferħ u l-imħabba tiegħu.

Se jkolli opportunità nitkellem fuq il-Vokazzjoni tal-Kristjan fil-Familja waqt irtir ta’ ġurnata li se jsir is-Sibt 29 ta’ April. Nistiednek tattendi. Ikkuntattja lil André Camilleri fuq 79333304 jew evangelicalretreats@gmail.com  



17 February 2017

Nghinu 'l uliedna waqt l-eżamijiet

It-tfal għandhom bżonn l-għajnuna tal-ġenituri biex jipprerparaw ruħhom għall-eżamijiet.
  1. Nisguraw li t-tfal jagħmlu l-homework u ftit studju matul is-sena kollha biex ma nħallux kollox għall-aħħar.
  2. Fil-ġimgħat qabel l-eżami uża past-papers għar-reviżjoni. Dan jgħina nidentifikaw l-oqsma li huma dgħajjfa fihom, waqt li t-tfal isiru familjari mal-karta tal-eżami.
  3. It-tfal għadhom bżonn ħafna inkoraġġiment u tifħir. Ngħidulhom prosit għal dak kollu li jagħmlu tajjeb, u anki meta nikkoreġu l-iżbalji, bil-ħlewwa.
  4. Naraw li jkollhom tqassim tal-ħin tajjeb, li jinkludi ħin ta' studju, breaks u logħob (u tikka screen time jekk jixtiequ), u attività fiżika.
  5. Naraw li jorqdu fil-ħin, speċjalment lejlet l-eżami, biex moħħhom ikun frisk filgħodu, u li jieklu tajjeb, inkluż breakfast qabel jitilqu mid-dar.
  6. Nitkellmu magħhom fuq l-eżami u anki fuq l-emozzjonijiet li jkunu qed iħossu. Nassigurawhom li huwa normali li jħossu ftit biża'.
  7. Nagħtuhom doża doppja ta' mħabba u affezzjoni.
  8. Ma nħallux it-tensjoni tirkibna; aħna wkoll irridu nitgħallmu nkunu kalmi u kunfidenti.
  9. Infaħħruhom għall-isforzi tagħhom, mhux għar-riżultati biss.
  10. Nitolbu magħhom: għalihom u għall-istudenti sħabhom ukoll. Qabel jibda t-test ngħallmuhom jgħidu talba qasira bħal, "Ġesù, għini u għin lill-ħbieb tiegħi."
  11. Nżommu f'moħħna li l-iskop tal-eżami huwa għall-ġid ta' wliedna; l-eżami mhux xi tellieqa minn se jiġi l-ewwel. Tkun soċjetà isbaħ u aktar ħanina jekk nrawwmu f'uliedna kultura ta' koperazzjoni u soledarjetà milli kompetizzjoni u pika.

9 February 2017

Ir-rigal t'Alla

Kont għadni żagħżugħ meta smajt l-ewwel darba l-messaġġ tal-Insara Evanġeliċi. Qaluli li s-salvazzjoni hi rigal, għotja mingħand Alla, li nirċevuha bil-fidi fi Kristu u mhux bil-merti tal-opri tagħna.

Sa minn ċkuniti kont tgħallimt mod ieħor. Sabiex insalva, mal-fidi għandi bżonn ukoll il-magħmudija u s-sagramenti l-oħra, nobdi l-kmandamenti u ngħix tajjeb biex ikun jistħoqqli l-ħajja ta' dejjem, u nagħmel il-penitenzi bi tpattija għal dnubieti.

Fidi Ġenwina u Fidi Mejta

It-tagħlim tal-Evanġeliċi kien jidher żbaljat u perikoluż. Żbaljat għax San Ġakbu jwissina li fidi mingħajr opri hi mejta; perikoluż għax donnu jenkoraġġixxi ħajja laxka. Wara kollox għaliex għandi ngħix tajjeb ladarba l-opri tajba ma jsalvawnix?

Bdejt naqra u nfittex fl-Iskrittura. Sibt li l-interess ta' Ġakbu kien li jagħżel il-fidi ġenwina mill-fidi falza. "X'jiswa ħuti, li wieħed jgħid li għandu l-fidi jekk ma jurihiex fl-għemil tiegħu? Jaqaw tista' ssalvah din il-fidi?" (Ġakbu 2:14). It-taparsi "fidi" tal-paroli biss ma tiswa xejn u ma ssalva lil ħadd. Il-fidi ġenwina dejjem tintwera bl-opri tajba.

Mhux mill-Opri

Imma tibqa' l-mistoqsija: Il-bniedem isalva permezz tal-fidi, jew bil-fidi mal-merti tal-opri wkoll? It-tweġiba tal-appostlu Pawlu qatt ma kont smajtha fil-knisja Kattolika:

"Intom salvi bil-grazzja, permezz tal-fidi; u dan mhux bis-saħħa tagħkom, imma b'don ta' Alla; mhux bl-opri , biex ħadd ma jiftaħar" (Efesin 2:8, 9).

Salvati permezz tal-fidi ... salvati mhux bl-opri! L-Iskrittura li tant tenfasizza l-opri ta' mħabba u ħajja qaddisa, tisħaq ukoll li s-salvazzjoni ma tiddependix fuq il-merti tal-opri tagħna. Mhux bl-opri! Il-Kristjan ma jserraħx fuq l-opri tiegħu imma jafda f‟persuna oħra, fil-Mulej Ġesù Kristu.

L-Opra ta’ Kristu

Meta tgħid li salvati "mhux mill-opri", il-Bibbja qed titħaddet fuq l-opri tagħna. Ma jfissirx li s-salvazzjoni hi ħaġa ħafifa. Il-ħidma biex jinkiseb il-ħelsien tal-midneb hi hekk kbira li ħadd ma seta' jwettaqha ħlief Alla nnifsu permezz ta' Ibnu Ġesù.

L-Iben etern sar bniedem, ħa fuqu d-dnubiet ta' niesu u ħallas għalihom darba għal dejjem bil-mewt tas-salib. L-opra tal-fidwa hi xogħol il-Mulej waħdu u mhux tagħna wkoll. Il-prezz tal-ħelsien huwa d-demm prezzjuż ta' Kristu u mhux l-opri u l-penitenzi tagħna.

Għall-Opri Tajba

Bdejt nifhem bil-mod li m'għandix nibqa' nafda fija nnifsi u f‟dak li jistgħu jwettqu idejja. Alla jridni nemmen u nafda kompletament f'Ibnu Kristu Ġesù. Imma xorta kont għadni mifxul rigward ir-rwol tal-opri tajba.

L-appostlu Pawlu jispjega: "Aħna ħolqien tiegħu, maħluqa fi Kristu Ġesù biex nagħmlu l-opri tajba li Alla ħejjielna minn qabel li għandna nagħmlu" (Efesin 2:10). L-ewwel saħaq li bniedem isalva "mhux bl-opri", u fl-istess nifs ikompli jgħid, "biex nagħmlu l-opri tajba." Fi kliem ieħor, l-opri tajba m'humiex il-kawża iżda l-frott tas-salvazzjoni.

Għaliex mela għandi ngħix tajjeb ladarba l-opri tajba ma jsalvawnix? Għax jien issa ħolqien ġdid tiegħu; Alla tani qalb ġdida u ubbidjenti lejh. Nagħmel it-tajjeb għax issa għandi mottiv ogħla. Mhux aktar biex nixtri l-favur t'Alla imma biex minn qalbi nirringrazzjah għall-ħniena infinita li wera miegħi. "Aħna nħobbuh għax hu ħabbna l-ewwel" (1 Ġwanni 4:19).

Fidi fil-Mulej Ġesù

Illum jien Kristjan Evanġeliku u ninsab żgur mis-salvazzjoni ta' ruħi. Ma niftaħarx bija nnifsi għax m'għadnix iżjed niddependi fuq l-opri tiegħi. Illum niftaħar bi Kristu, il-Ħellies tiegħi, u s-salib tiegħu. Fih biss nafda; is-sagrifiċċju tiegħu hu biżżejjed biex inaddafni minn kull dnub. Ma nixba qatt nirringrazzjah u nixtieq biss ngħix biex nogħġob lilu.

Illum ninkwieta għall-Maltin ħuti li jgħidu li jemmnu avolja ħajjithom hi dominata mill-ħażen u nieqsa mill-qdusija. Jippretendu li fl-aħħar xorta jispiċċaw sewwa, iżda l-Mulej iwissihom li l-fidi tagħhom hi mejta u tmiemhom huwa t-telfien fl-Infern.

Ninkwieta ukoll għal ħafna Maltin oħra li għandhom il-biża' t'Alla u qed jagħmlu ħilithom biex jimmeritaw il-maħfra u l-grazzja t'Alla. Jemmnu fi Kristu iżda ma jemmnux għalkollox fih għax għadhom iserrħu wkoll fl-opri tagħhom.

Nixtieq inxandar l-istess messaġġ li smajt f'żgħożiti għax konvint li hu l-messaġġ safi tal-Iskrittura Mqaddsa. Jekk trid issalva, emmen fil-Mulej Ġesù Kristu u tafdax iżjed f‟għemil idejk. Ilqa' s-salvazzjoni bħala għotja b'xejn mogħtija mill-qalb ħanina t'Alla, u mbagħad għix il-bqija ta' ħajtek għal Kristu u ftaħar kemm tiflaħ bih.

23 November 2016

Tips għall-ġenituri fuq it-tilqim tat-tfal

Dawn huma ġabra ta' pariri prattiċi għall-ġenituri rigward it-tilqim ta' wliedhom.

Appuntament
  • L-ewwel tilqima tingħata fiċ-Ċentru tas-Saħħa, meta t-tarbija jkollha madwar 6 ġimgħat, fl-istess ġurnata tal-viżtà fil-Well Baby Clinic.
  • It-tilqima tal-meninġite fil-privat tista' tinbeda madwar ġimgħa wara.
  • Immarka fil-kalendarju l-appuntamenti li jkun imiss biex ma tinsiex.
  • Informa l-klinika jekk għal xi raġuni ma tkunx tattendi, u biex tingħata appuntament ieħor.
  • Ħu l-ktejjeb tat-tarbija miegħek biex jitniżżlu t-tilqim fih u jkollok rekord tat-tilqim kollu. It-tabib jinforma wkoll in-National Immunisation Services bit-tilqim li jingħata fil-privat.
Qabel it-tilqima
  • It-tilqima tingħata fil-koxxa tat-tarbija - tlibbisx it-tarbija b'ħafna ħwejjeġ ġoffi. Fit-tfal akbar it-tilqima tingħata fid-driegħ - evita 'polo neck' u kmiem twal u ssikkati.
  • Iċċekkja t-temperatura tat-tarbija qabel tmur il-clinic, imma tagħti ebda mediċina.
  • Idealment it-tarbija ma tkunx bil-għatx jew għajjiena qabel it-tilqima.
  • Jekk it-tfal ikunu morda bid-deni, ma jifilħux sew jew jekk ikunu qed jieħdu xi steroids, ikun aħjar li t-tilqima tkun posposta. Jekk ikollhom sintomi ħfief ta' riħ, it-tilqima tista' tingħata xorta waħda. 
  • Għid minn qabel lit-tfal kbar li se jieħdu tilqima. Aħjar ikunu ppreparati.
Waqt t-tilqima
  • It-tfal iħossuk jekk tkun nervuża. Żomm kalma biex it-tfal ma jibżgħux u jkunu kalmi huma wkoll.
  • Żomm it-tifel jew it-tifla sewwa kif tgħidlek in-ners jew it-tabib. Jekk tiddejjaq jew tibża', ħalli f'idejn ħaddieħor.
  • Kun onesta mat-tfal. Aħjar tgħidilhom li se jħossu tingiża żgħira, milli tgħidilhom li mhux se jiġri xejn.
  • Fi ftit mumenti titnaddaf il-ġilda bl-ispirtu u tingħata t-titqiba. Jekk ikun se jingħataw żewġ tilqimiet, l-aħjar li jingħataw immedjatament wara xulxin biex tkun kedda waħda.
  • Meta tingħata t-tilqima, erfa' t-tarbija fi ħdanek, kellimha bil-ħlewwa, u offrilha gażaża. It-tarbija ssoltu tieqaf tibki fi ftit ħin. Toddlers jistgħu jkunu aljenati b'xi ġugarell jew soft toy. Assigura t-tfal akbar li huma lesti u l-uġigħ dalwaqt imur.
Wara t-tilqima
  • Neħħi l-istikka wara xi siegħa.
  • Osserva t-tarbija u t-tfal wara t-tilqima. Fl-ewwel 24 siegħa jista' jitla' ftit deni u jistgħu jkunu xi ftit imdejqin b'xi uġigħ. (It-tilqima tal-MMR tista' tagħti deni minn ħames sa għaxart ijiem wara).
  • Agħti paracetamol jekk ikollhom is-sintomi biss, mhux għal xejn b'xejn. Tista' terġa' tagħti paracetamol wara erba' sigħat jekk ikun hemm bżonn.
  • Kellem it-tabib jekk is-sintomi jippersistu, jew jekk ikun hemm xi nefħa jew ħmura fejn tkun ingħatat it-tilqima.
Ftakar li bit-tilqim inti qed tipproteġi lil uliedek minn mard serju. It-tilqim huwa sinjal ta' kemm tgħożżhom u tħobbhom.

2 October 2016

Kemm ghandhom jieħdu zokkor it-tfal?

It-tfal għandhom jieħdu anqas minn 25g zokkor kuljum, l-ekwivalenti ta’ 6 kuċċarini, skont stqarrija xjentifika mill-American Heart Assosiation (AHA).

Ir-riċerka xjentifika turi li l-konsum ta’ zokkor żejjed huwa marbut ma’ obeżità u xaħam fid-demm – żewġ fatturi ewlenin li jwasslu għall-mard tal-qalb. Tfal ħoxnin li jibqgħu jieħdu zokkor żejjed huma f’riskju li jiżviluppaw id-dijabete.

Fl-Istati Uniti t-tfal jikkonsmaw madwar 80 g zokkor kuljum, li hu aktar minn tlett darbiet l-ammont rikkomandat mill-AHA u l-Għaqda Dinjija tas-Saħħa. Nissuspetta li t-tfal Maltin m’humiex wisq differenti peress li d-dieta tagħhom tinkludi ħafna ikel proċessat, ħlewwiet u xarbiet ħelwin.

Zokkor moħbi

Agħti titwila lejn il-lista qasira ta’ ikel u xarbiet komuni li jieħdu t-tfal. Innota l-ammont kbir ta’ zokkor miżjud fihom – ftakar li t-tfal m’għandhomx jieħdu aktar minn 6 kuċċarini zokkor kuljum.
  • Cocopops 30g - 12g (3 kuċċarini)
  • Dessert Vanilla Yogurt 150g - 22g (5½ kuċċarini)
  • Kinder finger - 7g (2 kuċċarini)
  • Bauli Crossaint - 10g (2½ kuċċarini)
  • Ice Tea 200ml - 10g (2½ kuċċarini)
  • Coke 330ml - 35g (9 kuċċarini)
  • Safari orange 250ml - 27g (7 kuċċarini)
  • Benna Chocolate Milk Drink 200ml - 24g (6 kuċċarini)
Tajjeb nibdew nagħtu aktar każ tal-informazzjoni fuq il-prodotti tal-ikel, speċjalment dawk li huma immirati għat-trabi u t-tfal. Ħafna minnhom l-aħjar inħalluhom fuq l-ixkaffa tal-ħanut.

Kif tnaqqas iz-zokkor

Minbarra iz-zokkor u għasel miżjud mal-ikel, irridu noqgħodu attenti għaz-zokkor moħbi f’ħafna prodotti tal-ikel u xarbiet. Dan jgħodd għall-ħlewwiet (bħal pasti, gallettini, kejkijiet, ġelati, ħelu u ċikkulta), kif ukoll għal ikel ieħor li hu meqjus tajjeb għas-saħħa (bħaċ-ċereali tal-breakfast u jogurts). Għandna nevitaw ikel li t-tikketta ta’ informazzjoni tinkludi ammont sostanzjali ta’ brown sugar, corn sweetener, corn syrup, dextrose, glucose, invert sugar, lactose, malt syrup, maltose, molasses, sucrose u fructose.

Sors ewlieni ta’ zokkor miżjud huwa x-xorb – luminati, ice-tea, juices, sports u energy drinks. L-AHA twissi li t-tfal m’għandhomx jieħdu aktar minn tazza (200 ml) luminata fil-ġimgħa. Peress li m’hemmx riċerka biżżejjed fuq sweeteners artifiċjali (bħall-aspartame, saccharine u sucralose), wieħed ma jistax jirrakkomanda dawn il-prodotti bħala alternattiva minflok xarbiet biz-zokkor. L-aħjar xarbiet huma l-ilma frisk u ħalib.

Tfal taħt sentejn

Fl-ewwel sentejn tal-ħajja, il-ġenituri għandhom jevitaw iz-zokkor miżjud jew moħbi fl-ikel. Dan jgħodd għall-gallettina, juices u diversi cereals ħelwin. L-aħjar tagħti weetabix jew oats porridge (meta t-tarbija tkun kapaċi tiekol ikel bil-biċċiet). It-tarbija u t-toddlers għandhom jingħataw ikel nutrittiv li hu tant meħtieġ biex jikbru b’saħħithom u jiżviluppaw sewwa. Barra minn hekk l-ġenituri għandhom idarru lit-tfal minn ċkunithom bi drawwiet tajba tal-ikel. Trabi u tfal żgħar li jingħataw ikel u xorb ħelu jibqgħu jippreferu dan l-ikel fil-bqija ta’ ħajjithom.

Issa huwa l-waqt

L-aħjar mod biex nevitaw iz-zokkor miżjud fid-dieta tat-tfal huwa billi noffrulhom ikel ġenwin bħal frott, ħaxix, wholegrains (bħal ħobż u ross ismar, u għaġin integrali), prodotti tal-ħalib, laħam dejf, tiġieġ u ħut. Il-frott huwa tajjeb avolja fih iz-zokkor, peress li l-frott jinkludi wkoll il-fibra u ħafna vitamini.

Qatt m’huwa tard li ntejbu d-dieta tagħna u ta’ wliedna. It-tnaqqis fiz-zokkor huwa pass ewlieni li rridu nagħmlu – mhux f’ġurnata, imma b’bidliet żgħar – u dan nistgħu nagħmluh billi nieklu aktar ikel bnin, naturali u ġenwin.

Aktar tagħrif

World Health Organisation: LINK
American Heart Association: LINK

22 September 2016

Il-preparazzjoni tal-ħalib għat-tarbija

L-iġjene

L-iġjene hi essenzjali biex nipproteġu lit-tarbija minn mard infettiv (bħal gastroenterite).

1. Aħsel il-flixkun (bi brush) u l-gażaża bl-ilma sħun u s-sapun, u wara sterilizzhom.

2. Għall-ħalib uża ilma tal-flixkun. (Iċċekkja li l-ilma minerali jkun fih anqas minn 200 mg ta' sodium, Na, u anqas minn 250 mg ta' sulphate, SO4, f'kull litru). L-ilma jrid ikun mgħolli.

3. Aħsel idejk sewwa bl-ilma u s-sapun qabel tipprepara l-ħalib.

Kif tħallat il-ħalib

1. L-ewwel itfa’ l-ilma jaħraq (madwar 70C) fil-flixkun eżatt sal-linja; imbagħad itfa’ n-numru preċiż ta’ scoops ta’ trab tal-ħalib. (Issoltu scoop waħda ma’ kull 30 ml ilma). L-iscoop trid tkun mimsuħa (mhux imborġata).

2. Agħlaq il-flixkun bil-gażaża u t-tapp, u ħawwadu sewwa sakemm it-trab jinħall.

3. Kessaħ taħt l-ilma, iċċekkja t-temperatura billi tqattar ftit ħalib fuq il-polz (irid ikun jinħass fietel, mhux sħun), u isqih lit-tarbija. Armi ħalib żejjed li jibqa’.

Għaliex l-ilma jrid ikun jaħraq?

L-Għaqda Dinjija tas-Saħħa tirrakkomanda li l-ilma jrid ikun jaħraq (70C) biex joqtol xi mikrobi li jista’ jkun hemm fit-trab tal-ħalib, speċjalment il-mikrobu Cronobacter sakazakii. Din l-infezzjoni hi rari ħafna, imma tista’ tkun serja, u tiġri l-aktar fi trabi fl-ewwel xahrejn tal-ħajja.

Kif tkun taf li t-temperatura hi 70C? Itfi l-kitla malli tiftaħ tagħli. Stenna bejn kwarta u nofs siegħa. It-temperatura tkun niżlet għal madwar 70C.  Tista’ tuża dan l-ilma jaħraq biex tipprepara l-ħalib jew tista’ tpoġġih ġo thermos biex tużah aktar tard. Attenta minn xi samta.

Tużax ilma jagħli (100C) għax jeqred ħafna mill-vitamini, speċjalment il-vitamini B u C.

Hemm xi ħalib speċjaliżżat li ma jistax jkun preparat b’ilma jaħraq. Aqra sew l-istruzzjonijiet fuq il-prodott li qed tuża.

Nista' nħallat il-ħalib bi ftit ilma jaħraq u nżidu bl-ilma kiesaħ?

Le, għax il-ħalib jiġi aktar konċentrat. Biex jiġi kif suppost, l-ewwel trid titfa' l-ilma eżatt sal-marka, u fuqu titfa' l-iscoops tat-trab tal-ħalib. Il-volum finali jiġi ftit aktar mill-marka.

Nista’ nipprepara l-ħalib u nħallih fil-friġġ?

L-aħjar tipprepara l-ħalib u tisqih mill-ewwel. Fil-prattika ħafna ġenituri jippreparaw il-ħalib minn qabel u jżommuh fil-friġġ sakemm jintuża. Jekk tagħmel hekk agħti attenzjoni speċjali għall-iġjene. Importanti wkoll li tkessaħ il-fliexken bil-ħalib malajr u poġġihom immedjatament fuq in-naħa ta’ wara tal-friġġ. Il-ħalib fil-friġġ irid jintuża fi żmien 24 siegħa.

Aktar informazzjoni

Ktejjeb maħruġ mid-WHO. Ara hawn.