8 May 2018

Medical Students - Written Exam

Dear students, I hope that you find the following articles useful in your preparation for the paediatric written exam.

Dealing with exam anxiety

MCQ's
Revision questions

Acute gastroenteritis
Febrile child

18 April 2018

IVF: Id-Drittijiet tal-Ġenituri u t-Tfal


Inħossni nkwetat dwar il-liġi ġdida tal-IVF.

Il-ġenituri għandhom obbligu li jieħdu ħsieb ’l uliedhom mill-ewwel mument ta’ ħajjithom. L-embrijun uman hu l-iben jew il-bint ta’ ommu u missieru, u huma għandhom id-dmir li jipproteġuh u jagħtuh l-aħjar trobbija possibbli.

Il-liġi proposta tal-IVF timmina din r-responsabilità tal-ġenituri lejn uliedhom, għal dawn ir-raġunijiet:

1. Liema ġenitur jixtieq li wliedu jkunu friżati u storjati x’imkien, b'futur inċert, u meta taf li l-proċess tal-iffriżah sikwit iwassal għall-mewt tal-embrijun?

2. Liema ġenitur lest li jirrinunzja d-dritt u d-dover tiegħu lejn uliedu f’idejn l-istat, biex uliedu jingħataw għall-adozzjoni anonima? Mela l-ulied huma xi biċċa propjetà li tiddisponi minnha kif ifettillek?

3. U liema tifel jew tifla ma jippreferux, jekk ikun possibli, li jitrabbew mill-omm u l-missier naturali tagħhom? B’din il-liġi kattiva se nkunu qed noħolqu intenzjonalment tfal orfni.

Forsi tgħidli, mhux aħjar jingħataw għall-addozzjoni milli jitħallew iffriżati?

Iva aħjar, imma jerġa’, huwa bil-wisq aħjar li ma toħloqx il-problema b’idejk stess. Tagħmilx embrijuni żejda! Wara kollox hekk qed jiġri bħalissa f’Malta fil-programmi tal-IVF, f’Mater Dei u fil-privat, regolalizzati mill-Liġi tal-Ħarsien tal-Embrijun. U nżid ngħid, b’suċċess, mingħajr riskji żejda, u b’rispett sħiħ lejn id-dinjità tal-bniedem. Għaliex mela, dak li qed jaħdem tant tajjeb, tkissru u tfarrku?

Lill-ġenituri prospettivi, irġiel u nisa li għandkom problema ta’ fertilità, ngħidilkom: tħallu lil ħadd iġibkom f’sitwazzjoni ta’ kompromess fejn jidħlu wliedkom. Intom għandkom id-dover tħarsu ħajjithom; intom għandkom id-dmir u l-privileġġ li trabbu lil kull wieħed minn uliedkom b’għożża u mħabba.

Lill-leġislaturi ngħidilkom: Le għal din il-liġi krudila!

Lil Maltin u Għawdxin kollha, ejja niddefendu d-drittijiet tal-ġenituri, u nkunu leħen għat-tarbija mit-tnissil tagħha.

27 February 2018

Breath-Holding Spells

X’inhuma ‘breath-holding spells’?

‘Breath-holding spells’ huma episodji meta t-tfal iżommu n-nifs u jogħxew, jiġifieri jintilfu minn sensihom. Jerġgħu jiġu f’tagħhom ġeneralment f’anqas minn minuta. Rarament ikun hemm ukoll aċċessjoni.

‘Breath-holding spell’ huwa rifless li t-tfal m’għandhomx kontroll fuqu. Mhix ħtija tagħhom li jiġrilhom hekk.

5% tat-tfal, subien u bniet, ikollhom 'breath-holding spells'. Dawn l-attakki jiġru fi tfal bejn 6 xhur u 6 snin, imma huma l-aktar komuni bejn sena u tlett snin. Xi tfal ikollhom attakki ta’ spiss, u oħrajn, darba kultant.

Għalkemm jidhru tal-biża’ dawn l-attakki m’humiex ta’ periklu għas-saħħa tat-tfal.

X’iwassal għal ‘breath-holding spells’?

Dawn l-attakki jiġru meta t-tfal żgħar ikunu rrabjati u frustrati (eż. waqt ‘tantrum’), minħabba xi weġgħa (eż ħabta fir-ras) jew imbeżża’ (eż jieħdu qatgħa jew jinħasdu).

Kemm hemm forom ta’ breath-holding spells?

Hemm żewġ forom ta’ ‘spells’:
  1. ‘Cyanotic spells’ huma l-aktar komuni. Waqt li jkun qed jibki, it-tifel jieħu nifs il-barra u ma jkunx jista’ jkompli jieħu n-nifs, il-kulur tal-ġilda, speċjalment il-wiċċ, jikħal, u jintilef minn sensih. Jiġru meta t-tfal ikunu rrabjati jew frustrati (eż. għax ikunu ddixxiplinati).
  2. ‘Pallid spells’ huma anqas komuni. Il-ġilda tibjad, it-tifel jintelaq u jintilef minn sensih Dawn it-tip ta’ attakki jiġru l-aktar minħabba xi qatgħa għalarrieda jew xi weġgħa qawwija (eż. ħabta fir-ras). Ġeneralment ma jkunx hemm biki, in-nifs jieqaf u l-qalb tħabbat bil-mod. 
Kif issir id-dijanjosi?

Id-dijanjosi hi bbażata fuq ir-rakkont ta’ dak li jiġri waqt l-attakk. It-tabib jistaqsi mistoqsijiet biex jiddistingwi 'breath-holding' minn kundizzjonijiet oħra bħal epilessija. Fl-eżami mediku jara jekk hemmx sinjali ta’ anemija.

X'inhi l-kura?

Waqt l-attakk, żomm kalma, midd it-tifel mal-art, u ara li ma jweġġax jew jaħbat ma’ x’imkien. Iddaħħal xejn f'ħalqu. In-nifs jiġi lura f’anqas minn minuta, u t-tifel jistejqer. Meta jgħaddi l-attakk, kompli bħas-soltu qisu ma ġara xejn. Iċċanfarx lit-tifel għax kellu attakk – ftakar li hu m’għandux kontroll fuqu.

Jekk ikun hemm sinjali ta’ anemija, it-tabib jista’ jordna test tad-demm u jiktiblek mistura tal-ħadid.

Ipprova evita ‘temper tantrums’ (link). It-tfal li jagħtihom 'breath-holding spells' xorta waħda għandhom bżonn dixxiplina bħal tfal oħra. Il-ġenituri m’għandhomx iżommu lura milli jiddixxiplinawhom għax jibżgħu li tagħtihom ‘breath-holding spell’.

Aktar ma jikbru t-tfal, l-attakki ta' 'breath-holding' jonqsu sakemm jieqfu għal kollox.

Disclaimer

L-informazzjoni f'dan il-blogg hi maħsuba biss bħala tagħrif ġenerali dwar is-saħħa tat-tfal, u m'għandhiex titqies bħala parir mediku. Jekk it-tifel jew it-tifla tiegħek ma jifilħux, jew jekk għandek xi mistoqsija fuq saħħithom, ħu t-tifel jew it-tifla għand it-tabib biex jagħtik parir professjonali.

31 December 2017

2018 - Talba

Min jaf x'se jiġrili
Fiż-żmien illi ġej?
X'se jkun is-sehem tiegħi,
Int biss taf Mulej.

Se nkun qed nitbissem
U nidħaq ferħan?
Jew nibki u nolfoq
Mifxul u beżgħan?

Jekk jitla' sħab iswed
U jonfoħ ir-riħ,
Ħallini, nitolbok,
Fi ħdanek nistrieħ.

22 December 2017

Deheb, Inċens u Mirra

Ġew mill-bogħod, staqsew dwaru, u fittxewh sakemm sabuh. Daħlu fid-dar u raw it-tarbija m’ommu Marija. Il-maġi nxteħtu fl-art u tawh qima. Lil Ġesù tawh tlett għotjiet: deheb, inċens u mirra.

Tlett rigali li jixirqulu.

Id-deheb hu metall prezzjuż u jissimboliżża l-għana rjali (1 Samwel 12:30). L-inċens kien jintuża fit-Tempju għall-qima t’Alla (Luqa 1:7-8). U l-mirra kienet tintuża biex jidilku l-ġisem mejjet qabel id-difna (Ġwanni 19:39).

Illum ukoll, jekk għarafna min hu Ġesù, nistgħu noffrulu tlett rigali. Noffrulu d-deheb għax huwa s-Sultan tas-slaten, nagħtuh ubbidjenza mill-qalb. Noffrulu l-inċens għax hu tassew Alla, nagħtuh qima għarkopptejna. Noffrulu l-mirra għax Ġesù bata u miet għall-fidwa tagħna, nagħtuh gratitudni bil-ferħ.

Deheb, Inċens U Mirra

Id-deheb, Sid, noffrilek
Għax tiegħek kien l-għan
Li ġejt hawn fuq artna
Biex taħkem, Sultan.

Inċens jien noffrilek,
Lill-Iben Divin,
Int ħlaqtni w tgħajjixni,
Int Alla ħanin.

Il-mirra wkoll sehemek,
Salib it-tbatija,
Għax dan int għamiltu
B’imħabba għalija.

Deheb, inċens u mirra –
Qadi w qima nagħtik;
Għall-fidwa fik nafda
Biex nibqa ngawdik.

3 December 2017

Irtir: Ir-Riforma - Wirt Glorjuż għal kull Kristjan

Tlett taħditiet, mogħtija waqt irtir li sar fl-4 ta' Novembru  2017, l-Inspire, Marsaskala, fl-okkażjoni tal-500 anniversarju mill-bidu tar-Riforma Protestanta.

Nistiednek tismagħhom. Jalla jkebbsu f'qalbek rispett akbar lejn l-Iskrittura, gratitudni lejn Alla għall-wirt li rċivejna, u impenn riżolut biex tgħix u tiddefendi l-Evanġelju tal-grazzja.