7 September 2019

It-Tilqima tal-Hepatitis A

X’inhi l-hepatitis A (bil-malti l-epatite A)?

L-epatite A hija infezzjoni tal-fwied.

X’jikkawża din l-infezzjoni?

L-epatite A hi kkawżata minn virus (Hepatitis A virus, HAV).

Kif tinxtered din l-marda?

Il-virus jinxtered minn ikel jew xorb ikkontaminat bl-ippurgar ta’ persuna infettata bil-virus.Dan jista’ jiġri b’diversi modi:
  • Tiekol ikel ppreparat minn xi ħadd li għandu l-virus u li ma ħasilx idejh sewwa wara li uża t-toilet.
  • Tixrob ilma ikkontaminat (inkluż ice cubes).
  • Tiekol frott tal-baħar nej (bħal shellfish) ġej minn ilma mniġġes bid-drenaġġ.
  • Miss-sess jew jekk kun qrib persuna li għandha l-virus (anke jekk ma jkollhiex sintomi).
X’inhuma s-sintomi?

Is-sintomi jibdew madwar 4 ġimgħat minn meta tieħu l-virus, u jinkludu għejja, telqa, uġigħ fil-ġogi u fil-muskoli, deni, nuqqas ta’ aptit, dardir, uġigħ ta’ żaqq, dijarea, sufferja, awrina skura, ippurgar ċar u ħakk fil-ġilda. It-tfal jista’ ma jkollhomx sintomi. Il-marda ddum madwar xaharejn. Konsegwenzi fit-tul huma rari.

Kif tista’ tipproteġi t-tfal?

It-tilqima hi l-aħjar mod biex tipproteġi t-tfal kontra l-epatite A, speċjalment jekk se ssiefru f’xi pajjiż fejn il-livell sanitarju huwa fqir. It-tilqima, Havrix Junior, tista’ tingħata minn sena ‘l fuq, f’darbtejn (b’intervall ta’ sitt xhur bejn l-ewwel u t-tieni tilqima). Is-side effects huma rari.

L-iġene hi dejjem importanti biex tevita l-epatite u mard ieħor (bħall-gastro-enterite). Tieħux ikel nej (bħal frott tal-baħar). Meta tkun imsiefer ixrob biss ilma tal-flixkun jew ilma mgħolli, anke għall-ħasil tas-snien.

Disclaimer

L-informazzjoni f'dan il-blogg hi maħsuba biss bħala tagħrif ġenerali dwar is-saħħa tat-tfal, u m'għandhiex titqies bħala parir mediku. Jekk it-tifel jew it-tifla tiegħek ma jifilħux, jew jekk għandek xi mistoqsija fuq saħħithom, ħu t-tifel jew it-tifla għand it-tabib biex jagħtik parir professjonali.

15 July 2019

Infezzjoni fl-għajn


X’jikkawza infezzjoni fl-għajn?

Infezzjoni fl-għajn tissejjaħ ‘conjunctivitis’ jew ‘pinkeye’. Ir-rita (covering, ‘conjuctiva’ ) li tgħatti l-għajnejn u n-naħa ta’ ġewwa tal-kpiepel tal-għajn tkun ifjammata. Il- virus u (anqas komuni) il-bacteria jistgħu jikkawzaw conjunctivitis. Il-virus jista’ jagħti wkoll sintomi ta’ riħ komuni (bħal għatis, flissjoni u solgħa).

It-trabi jistgħu jitwieldu bil-kanal tad-dmugħ misdud, u għalhekk ikollhom aktar dmugħ u għajnejn iħammġu.

X’inhuma s-sintomi?
  • Ħakk u uġigħ fl-għajn
  • Ħmura fl-għajn
  • Ħafna dmugħ
  • Nefħa fil-kpiepel tal-għajn
  • Materja (safra jew ħadra)
  • Għajnejn imwaħħla (speċjalment wara l-irqad)
Kif tinxtered?
  • Kuntatt dirett – meta it-tifel imiss għajnejh infettati u wara jmiss tfal oħrajn.
  • Kuntatt indirett – meta it-tfal imissu oġġetti (eż. ġugarelli) li jkunu kkontaminati bil-mikrobi.
  • Mill-arja – il-virus jinxtered ukoll bl-għatis u s-solgħa
Meta tkellem tabib?

Kellem tabib jekk taħseb li t-tfal tiegħek jista’ jkollhom conjunctivitis sabiex jiddeternina x’tip ta’ infezzjoni hi, u biex jiktiblek il-mediċina li jkun hemm bżonn.

Huwa importanti li tkellem it-tabib jekk ikun hemm id-deni, xi raxx jew uġigħ qawwi fl-għajnejn, jew jekk tara li l-infezzjoni qed tiggrava.

X'inhi l-kura?

It-tabib jiddetermina x’tip ta’ infezzjoni hi (virus jew bacteria). Jekk tkun minħabba bacteria, il-kura tkun tinkludi qtar jew ingwent tal-antibiotiku. Dan jgħin fil-fejqan u biex ma tkomplix tinfirex. Jekk l-infezzjoni tkun minħabba virus, jew jekk il-ħmuru tkun minħabba irritazzjoni (eż. mill-chlorine tal-pools) jew minħabba allerġija, allura ma jkunx hemm bżonn ta’ antibiotiku. F’dawn il-każijiet jaf ikun hemm bżonn mediċini oħra.

Ara dan il-video dwar kif tapplika il-qtar tal-antibiotiku fit-tfal żgħar. link

Kif tnaqqas it-tixrid tal-infezzjoni?
  • Naddaf l-għajnejn billi taħsel il-wiċċ jew b’tajjara mxarrba bl-ilma.
  • Aħsel sewwa idejk u idejn it-tfal wara li jkunu messew jew mesħu għajnejhom.
  • Tużax l-istess xugaman għall-bqija tal-familja.
  • It-tabib jagħtik parir meta tkun tista’ terġa’ tibgħat it-tfal l-iskola (ġeneralment wara li jkunu ilhom 24 siegħa fuq l-antibiotiku u l-infezzjoni tkun qed tfieq).
Disclaimer

L-informazzjoni f'dan il-blogg hi maħsuba biss bħala tagħrif ġenerali dwar is-saħħa tat-tfal, u m'għandhiex titqies bħala parir mediku. Jekk it-tifel jew it-tifla tiegħek ma jifilħux, jew jekk għandek xi mistoqsija fuq saħħithom, ħu t-tifel jew it-tifla għand it-tabib biex jagħtik parir professjonali.

15 April 2019

Tlett ragunijiet kontra l-abort


Jien nemmen li t-tarbija fil-ġuf jistħoqqilha rispett, protezzjoni u mħabba, u mhux is-sikkina tal-abort, għal tlett raġunijiet ...

1. Bħala tabib mediku naf li tarbija fil-ġuf hi ħajja umana

Ix-xjenza tgħallimna li l-ħajja umana, mnissla mill-omm u l-missier, u distinta minnhom, tibda mal-konċepiment. Meta b’ultrasound nittawlu fil-ġuf, anki ftit ġimgħat wara l-konċepiment, naraw ir-ras, il-ġisem, id-dirgħajn u r-riġlejn jiċċaqilqu, naraw il-moħħ u l-qalb tħabbat. Din hi tarbija, bid-DNA, blood group, u fingerprints tagħha. Ejja nkunu ċari: meta nitkellmu dwar l-abort, qed nitkellmu dwar il-qtil ta’ ħajja umana, il-qtil ta’ tarbija! Is-sejħa ta’ kull tabib hi li jħares il-ħajja mhux joqtolha. Għalhekk jien kontra l-abort.

2. Bħala bniedem jien għandi sens ta’ ġustizzja

Kif nixtieq li ħaddieħor jirrispetta d-drittijiet tiegħi, jien għandi obbligu nirrispetta d-drittijiet ta’ ħaddieħor, inkluż id-drittijiet tat-tarbija fil-ġuf, u l-ewwel fosthom id-dritt għall-ħajja. Il-ġustizzja tiddomana minna li nħarsu l-ħajja tat-tarbija qabel u wara t-twelid. Għalhekk jien kontra l-abort.

3. Bħala Kristjan jien nagħraf il-valur tal-ħajja umana

Jien nemmen li kull bniedem għandu dinjità u valur għax hu maħluq fis-sura t’Alla. L-imħabba u l-qima lejn il-Ħallieq nuriha billi nħobb u nirrispetta lill-bnedmin, kbar jew żgħar, li hu ħalaq fix-xbieha tiegħu. Kif nista’ nħares lejn it-tarbija qabel it-twelid bħala oġġett li nista’ nqattgħu biċċiet u narmih fl-iskart? Għalhekk jien kontra l-abort.

L-għażla quddiemna

Din hi l-għażla li għandna quddiema bħala pajjiż: l-għażla bejn l-imħabba jew l-vjolenza; bejn il-ħajja jew l-mewt. Jien nixtieq ngħix f’soċjeta ġusta u ħanina ma kulħadd, speċjalment ma min hu żgħir u dgħajjef ... għalhekk ngħid le għall-abort u iva għall-ħajja!

15 March 2019

Nutrition and Growth


LECTURE NOTES

This is a list of the topics mentioned in the lecture - please refer to your paediatrics textbook for detailed information. I also include some additional resources and references.

1 Metabolic programming

Nutrition received from conception to 2 years of age has the greatest impact on the health of the child for the rest of life. Healthy nutrition during pregnancy, breastfeeding in the first 6 months, and appropriate weaning practises give the right direction to optimum physical and cognitive development, and in the prevention of non-communicable diseases.

Early nutrition programming of adult health: Link.

2. Global perspective

(a) Malnutrition (UNICEF data) Link.

(b) Vitamin A Deficiency (UNICEF data) Link.

3. Normal growth patterns

(a) Growth patterns and factors influencing growth.

(b) The use and interpretation of growth charts: Link.

4. Abnormal growth

(a) Failure to thrive

(b) Malabsorption (coeliac disease and CF)

(c) Obesity - 40% of Maltese children are overweight or obese. Medical and psycho-social problems in childhood, tracking and complications in adulthood. Advice to Parents: Link.

5. Infant feeding

(a) The advantages and challenges of breastfeeding

(b) Specific vitamin deficiencies
(i) Iron deficiency anaemia
(ii) Vitamin D deficiency. “Universally supplement all infants with vitamin D from birth to 12 months of age, independent of their mode of feeding.” (Global Consensus Recommendations on Prevention and Management of Nutritional Rickets - Link). In practice, breastfed infants should be supplemented with Vitamin D.
(c) Weaning

Complementary foods should not be introduced before 4 months but should not be delayed beyond 6 months.

Allergenic foods may be introduced when complementary feeding is commenced any time after 4 months.

Medical Position Paper. Complementary Feeding: A Commentary by the ESPGHAN Committee on Nutrition, 2017. Link.

11 March 2019

Weaning Your Baby


These weaning guidelines are based on the recommendations by the European Society for Paediatric Gastroenterology Hepatology and Nutrition (ESPGHAN), and the practice in the UK (NHS) and USA (AAP).

You are welcome to download and read these guidelines for your general information, but please ask your paediatrician for specific advice about your child's weaning.

Download the weaning guidelines:

27 November 2018

Il-kostipazzjoni fit-tfal


Il-kostipazzjoni hi problema komuni fiż-żgħar. Dawn it-tfal idumu ġranet qabel jipporgaw, u jbatu biex jagħmlu għax il-kokò jkun iebes. Għalkemm mhix kundizzjoni serja, il-kostipazzjoni iġġib skumdita u sofferenza u għalhekk għandha tittieħed bis-serjetà.

X’inhuma s-sintomi?

Is-sintomi tax-xedda jistgħu ikunu:

- Dewmien ta’ ġranet biex tipporga
- Kokò iebes u niexef
- Uġigħ ta’ żaqq
- Tiċpis mal-qalziet ta’ taħt
- Ħjut ta’ demm mal-kokò
- Nuqqas ta’ aptit
- Imġieba ħażina

X’iwassal għall-kostipazzjoni?

Ħafna drabi il-problema tibda għax it-tifel ikun weġġa’ waqt li kien qed jagħmel kokò. Għalhekk meta jerġa jħoss il-bżonn li jagħmel, it-tifel jipprova jżomm biex ma jagħmilx għax jibża’ li se jerġa’ jweġġa’. Forsi tinnotah isallab riġlejh, iżomm il-warrani, jitgħawweġ jew jagħmel mossi b’wiċċu. Meta jdum ma jagħmel, il-kokò aktar jibbies, u meta eventwalment jipporga, jerġa’ jweġġa’, u b’hekk jidħol f’ċirklu vizzjuż.

Kif tibda’ l-problema?

Din il-problema tista’ tibda wara xi marda, imqar riħ komuni, peress li meta jkunu morda t-tfal ma tantx jieklu u jixorbu, u għalhekk il-kokò jaf ikun xi ftit xott. Anke bidla fir-rotina, bħal vjaġġar jew il-bidu tal-iskola, jew bidla fid-dieta, jistgħu jwasslu għall-istess problema. Barra minn hekk, il-problema tista’ tiġi għax it-toilet training jinbeda kmieni wisq. It-tfal żgħar kapaċi jisfidaw lill-mamà biex ma jmorrux it-toilet, u din tista’ tinbidel fi drawwa fit-tul.

Hemm xi kondizzjonijiet mediċi li jistgħu iwasslu għall-kostipazzjoni?

Huwa rari li l-kostipazzjoni tiġi minn kundizzjonijiet mediċi bħal hypothyroidism jew Hirshprungs, jew xi mediċina bħall-antacids. Il-kostipazzjoni hi aktar komuni fi tfal bi problemi newroloġiċi.

Għaliex jiċċappas il-qalqiet ta’ taħt?

Peress li fil-musrana l-kbira jingabar ippurgar iebes u goff, il-ħmieġ likwidu jgħaddi minn madwar il- kokò u joħroġ barra. It-tifel ma jagħmilx hekk apposta u għalhekk mhux sewwa li ċċanfru.

Meta għandi nkellem lit-tabib?

Kellem lit-tabib jekk il-kostipazzjoni ddum aktar minn ġimgħa u jekk ikun hemm xi sintomi oħra bħal deni, remettar, demm mal-kokò jew selħa fil-warrani.

X’testijiet għandhom isiru?

Huwa biżżejjed li t-tabib jistaqsi fuq il-kundizzjoni u jeżamina lit-tifel. M’hemmx bżonn ta’ testijiet speċjali ħlief meta ma jkunx hemm rispons tajjeb għall-kura li tingħata.

Hemm soluzzjoni għall-kostipazzjoni?

Din il-problema tista’ tingħeleb jekk issegwi b’reqqa l-kura li tingħata. Il-kura tista’ tieħu fit-tul, ġeneralment għall-diversi xhur.

X’inhi l-kura għall-kostipazzjoni?

Il-porġa hi mediċina li tistimola l-musrana. Tingħata fil-bidu tat-trattament għal ftit ġranet biss biex tiftaħ il-musrana u tnaddafha minn ippurġar iebes. Il-porga tista’ tkun f’forma ta’ gel, enema jew mistura.

Il-lactulose (jew Duphalac, sustanza ħelwa likwida) jew il-movicol (qratas li jitħalltu mal-ilma) huma 'stool softeners' u jingħataw kuljum biex jitrattab l-ippurgar, u għalhekk it-tifel jidhra jagħmel kokò kuljum mingħajr problemi jew uġigħ.
Fibra. Inkludi fid-dieta aktar frott (speċjalment larinġ, kiwi, għanbaqar u pruna), ħaxix (speċjalment il-qarabagħli), fażola u ċereali integrali (bħall-ħobż ismar, ross ismar, u ċereali tal-breakfast li fihom il-fibra, bħal oatibix u weetabix).

Likwidi. Ara li t-tifel jixrob biżżejjed ilma. Darba kuljum jista jixrob meraq tal-frott, bħal larinġa magħsura. Illimita l-ammont ta’ ħalib għax il-ħalib żejjed jista’ jikkawza x-xedda. Tfal żgħar jistgħu jixorbu sa madwar 500 ml ħalib kuljum.

Rutina. Darri lit-tifel joqgħod fuq it-toilet kuljum għal 5-10 minuti xi nofs siegħa wara l-ikel jew f’xi ħin konvenjenti. Jekk hemm bżonn oqgħod miegħu għidlu storja biex jirrilassa. Fakkar lit-tifel biex imur it-toilet meta jħoss il-bżonn. Inkoraġġih b’attitudni pożittiva.

Jistgħu l-lactulose jew il-movicol jgħażżnu il-musrana?

Din l-idea komuni hi totalment żbaljata. Dawn il-mediċini huma maħsuba biex jingħataw fit-tul bl-għan li t-tifel jidhra r-rutina u jsir kunfidenti li jipporga kuljum mingħajr biża’ u problemi. Għalhekk huwa importanti li tkompli tagħti l-lactulose jew il-moviciol regolarment u twaqqafhom biss wara li tikkonsulta mat-tabib.

X’inhi d-doża tal-lactulose u tal-movicol?

It-tabib jgħidlek x’doża għandek tibda bija, imma din għandha tiżdied jew titnaqqas b’konsultazzjoni mat-tabib sakemm tara li t-tifel qed jagħmel kokò artab, kuljum u mingħajr uġigħ.

Għaliex kultant il-kura ma taħdimx?


Hemm tlett raġunijiet ewlenin: (1) il-mediċina ma tingħatax regolarment; (2) id-doża tal-mediċina ma tkunx tajba; u (3) il-mediċina titwaqqaf kmieni wisq.

X’inhuma l-prospetti fit-tul?

Ħafna tfal ifiequ għal kollox; oħrajn jerġa’ jkollhom il-problemi minn żmien għal ieħor wara li titwaqqaf il-mediċina. F’dak il-każ wieħed jista’ jerġa’ jibda l-kura għall-perjodu ieħor.

Ara wkoll: Il-kostipazzjoni fit-trabi

Disclaimer

L-informazzjoni f'dan il-blogg hi maħsuba biss bħala tagħrif ġenerali dwar is-saħħa tat-tfal, u m'għandhiex titqies bħala parir mediku. Jekk it-tifel jew it-tifla tiegħek ma jifilħux, jew jekk għandek xi mistoqsija fuq saħħithom, ħu t-tifel jew it-tifla għand it-tabib biex jagħtik parir professjonali.