20 October 2012

Il-kura tal-irjieħat fit-tfal

  1. M’hemmx bżonn ta' antibiotiku għall-irjieħat – taħlix flus għal xejn, evita s-side effects, u toħloqx mikorbi reżistenti!
  2. Il-ġisem ifejjaq lilu nnifsu; nistgħu ngħinu lit-tfal billi intaffu s-sintomi biex iħossuhom ftit aħjar.
  3. Zomm f'moħħok li is-sogħla ddum madwar ġimgħa jew tnejn biex tgħaddi, u m'hemmx għalfejn tibqa' tieħu l-mediċini sakemm tieqaf għal kollox. Mhux l-ewwel darba li t-tfal żgħar jieħdu riħ ieħor f'dan il-perjodu, u s-sintomi jkomplu aktar fit-tul.
  4. Għall-imniffsejn fgati: fit-trabi uża sprej tas-saline u iġbed il-flissjoi b’pompa apposta. Għal tfal akbar uża decongestant sprej tat-tfal, speċjalment qabel l-irqad, għal ftit ġranet biss. Għallimhom u nkoraġġihom jissofjaw sewwa. Għolli s-saqqu jew uża mħadda (minn età ta' sena 'l fuq) biex ir-ras tkun fl-għoli. Vapour rub fuq is-sider (mhux ħdejn ll-imnifsejn!) qabel l-irqad jgħin ukoll. Ara li r-rub ikun jgħodd għall-età tat-tfal tiegħek.
  5. Għas-sogħla, m’hemm bżonn xejn fit-trabi; fit-tfal akbar tista’ tuża mistura tal-sogħla jew ftit għasel bil-misħun u lumi. Is-sogħla huwa l-mezz biex il-ġisem jeħles mill-katarru fil-pajpijiet tan-nifs. Ma rridux inwaqqfu s-sogħla sakemm ikun hemm il-katarru.
  6. Tużax mistura għas-sogħla fit-tfal żgħar mingħajr il-parir tat-tabib. Kultant it-tfal jitħeddlu, jitħawwdu jew isiru aggressivi b'dawn il-mediċini. F'dak il-każ terġax tuża dik il-mediċina partikolari.
  7. Ħalli t-tfal jistrieħu imma mhux bilfors fis-sodda, u evita ġiri żejjed barra d-dar.
  8. It-tfal morda jieklu anqas mis-soltu; tisforzahomx jieklu bilfors. Meta jgħaddilhom il-mard, l-aptit jiġi lura waħdu. M’hemmx bżonn vitamini. Waqt li jkunu morda offri lit-tfal ilma, ħalib, meraq tal-larinġ, jogurt, brodu u xorb ieħor biex ma jixxottawx. 
  9. Aħjar ma jmorrux l-iskola meta ma jkunux jifilħu biex b'hekk ifiequ aktar malajr u ma jgħaddux il-mard lill-għalliema u tfal oħra.
  10. Iċċekkja għad-deni b’termometru diġitali billi żżommu sod taħt l-apt (armpit) (stenna daqs minuta wara li jdoqq biex tkun aktar preċiż). Tista' tuża wkoll termometru li jieħu t-temperatura mill-moħħ (aktar konvenjenti, imma aqra sew l-istruzzjonjiet kif tużah). Id-deni jibda minn 37.5C/99.5F.
  11. Il-paracetamol u l-ibuprofen jistgħu jintużaw jekk it-tfal ikun mdejjqin bid-deni jew uġigħ. Kemm jista' jkun uża paracetamol jew ibuprofen weħidhom, u mhux it-tnejn flimkien. Iċċekkja d-doża miktuba fuq il-kaxxa. Il-paracetamol jista’ jingħata sa 4 darbiet f’24 siegħa. Dawwar is-suppożitorju bejn subgħajk għal ftit ħin biex jirtab qabel iddeffsu fil-patata (tużax vaselina).
  12. Żomm il-mistura fil-friġġ meta tiftaħha. Ferra l-mistura mill-flixkun għal ġol-kuċċarina, idaħħal xejn fil-flixkun biex ma tikkontaminax il-mediċina. Armi fliexken li jkunu ilhom ġimgħat miftuħin.
  13. Kellem it-tabib jekk: (1) ikun hemm deni għoli (39C/102F) jew jippersisti diversi ġranet, (2) uġigħ, ħafna biki jew qerda, raxx li ma jiċċarax meta tagħfsu, (3) nifs mgħaġġel jew nifs batut, (4) dehydration (inaqqsu ħafna mix-xorb, rimettar u dijareja, telqa kbira, u ftit li xejn pipì); (5) jekk tħossok aktar inkwetata jew tara li t-tifel jew it-tifla sejrin għall-agħar.
  14. Dejjem ikkonsulta mat-tabib jekk it-tarbija taħt sena ma tkunx tiflaħ, ma tixrobx sew, jew jekk ikollha d-deni.

Updated Ottubru 2017.